Son günlerde çok tartışılan ve tüketicileri tedirgin eden genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizma (GDO) içeren ürünlerin Türkiye’de üretim ve ekiminin yapılmadığı, tohum giriÅŸinin de yasak olduÄŸu, bu nedenle gönül rahatlığıyla pazardan, manavdan sebze meyve alınıp tüketilebileceÄŸi bildirildi.
Ä°zmir Ä°l Tarım Müdürü Ahmet Güldal, konuya iliÅŸkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, GDO’lu ürünlerin dünyada 25 ülkede 125 milyon hektar alanda üretilebildiÄŸini, Türkiye’de GDO’lu ürün çalışmasının yasak olduÄŸunu söyledi.
26 Ekim’de yürürlüğe giren ”Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı DeÄŸiÅŸtirilmiÅŸ Organizmalar ve Ãœrünlerinin Ä°thalatı, Ä°ÅŸlenmesi, Ä°hracatı, Kontrol ve Denetimine Dair YönetmeliÄŸi” ile ”GDO serbest bırakılacak” gibi bir algı oluÅŸtuÄŸunun hatırlatılması üzerine Güldal, ÅŸu karşılığı verdi:
”Åžu ana kadar hiçbir önleyici bir mekanizma ya da mevzuat yokken, 26 Ekim’de çıkan bu yönetmelikle genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizmalardan elde edilen ürünlerin ülkemize giriÅŸi kontrol edilmeye baÅŸlanmıştır. Yapılacak çalışmalarla alınan numunelerin sonuçlarına göre hareket edilecektir. Dolayısıyla kontrol mekanizması baÅŸlamıştır. Åžimdiye kadar böyle bir mekanizma yoktu, beyana tabiydi. Yani ‘Türkiye’ye gelen bu ürünlerde GDO yoktur’ diye beyan edince geliyordu. Åžimdi beyan deÄŸil, ürünlerin Türkiye’ye girdiÄŸi günden itibaren alınan numuneler laboratuvarlarda analiz ediliyor, GDO analizi yapılıyor. Ve sonuçlar mevzuata aykırıysa, olumsuzsa, yani GDO varsa Türkiye’ye giriÅŸine izin verilmiyor.”
Güldal, böylece GDO’lu ürünlerin hiçbir ÅŸekilde Türkiye piyasasına sunulmayacağını belirterek, ”Tabi burada yönetmelikte belirtilen Bilim Kurulu’nun ürünlerdeki GDO sınırını tespit amacıyla yapacağı çalışmalar belirleyici olacak” dedi.
GDO’nun AB normları olan binde 9 oranının üzerinde olması halinde o ürünün, Türkiye’ye giriÅŸinin mümkün olmadığını anlatan Güldal, ”Zaten binde 5′in altındaki oranlar tespit edilemiyormuÅŸ. Bazı ürünlerde binde 5′in üzerindeki oranlar da giriÅŸe engel teÅŸkil ediyor. Dolayısıyla bir mekanizma baÅŸlatıldı. Bu belki ilerleyen dönemlerde daha geliÅŸerek yürütülecek. Ama bu yönetmelikle bir sistem, bir kontrol mekanizması baÅŸlamıştır” diye konuÅŸtu.
Güldal, denetleme sürecinin nasıl işleyeceği yönündeki soruya, şu yanıtı verdi:
”Bilim Kurulu da devreye girebiliyor. 40 ayrı uzman grubundan oluÅŸan 91 kiÅŸilik Bilim Kurulu da devreye girebiliyor. Burada koruma kontrol, tarımsal üretim ve tarımsal araÅŸtırmalar gibi bakanlığın ilgili genel müdürlüklerinin temsilcileri var, üniversiteler ve araÅŸtırma enstitülerinin uzmanlarını da yer alıyor. Her ürün grubu için ayrı bir uzmanlık ekibi oluÅŸturuluyor ve o ekip her ürün için GDO risk deÄŸerlendirmesi yapıyor. Sonuçta risk oranı belirlendikten sonra, sınırın üzerindeki ürünlerin Türkiye’ye giriÅŸine izin verilmiyor.”
-YÖNETMELÄ°KTEN ÖNCE GDO’LU ÃœRÃœNLER TÃœKETTÄ°K MÄ°?-
Ahmet Güldal, ÅŸu ana kadar Bakanlığın normal denetleme programında yapılan izlemelerde GDO’lu ürüne rastlanmadığını kaydederek, ”Bu tabii belli bir denetim mekanizmasıyla deÄŸil, yılın belli dönemlerinde rastgele yöntemle yapılan denetimler. Bugüne kadar çıkmamış. Numunelik gelenlerde GDO tespit edildiÄŸinde de ithalinden vazgeçilmiÅŸ” dedi.
Türkiye’de GDO’lu ürün üretiminin yapılıp yapılmadığının sorulması üzerine Güldal, ”Hayır, bu kesinlikle mümkün deÄŸil. Dünyada 25 ülkede GDO’lu ürün üretilebiliyor. 125 milyon hektar alanda yapılıyor bunun üretimi. Ama Türkiye’de GDO’lu ürün çalışması zaten yasak. Ãœretimi, ekimi de tamamen yasak, tohum üretimi, giriÅŸi de yasak. Bu noktalarda taviz kesinlikle verilmemiÅŸtir” yanıtını verdi.
Güldal, çikolata, bisküvi, gofret, bebek maması gibi pek çok hazır gıdada GDO’lu ürünlerin kullanılıp kullanılmadığı yönündeki soru üzerine de, ”Bu ürünlerin içinde kullanılan mısır, buÄŸday, soya gibi ürünlerin GDO’lu olanları varsa mutlaka bunlar analize gidecek. Ä°zin verilen sınır neyse o sınırın altında kalmak ÅŸartıyla, ki bu sınır da AB’nin kabul ettiÄŸi sınırdır, bu ÅŸartla izin verilecek. Binde 9′u geçmesi halinde yasaklanacak” karşılığını verdi.
-”DOMATES BÄ°BER GDO’LU OLMAZ”-
”Hangi ürünler GDO’lu olabilir? Mesela domates, biberde bile olabileceÄŸi yönünde bir algı oluÅŸtu, bu doÄŸru mu?” ÅŸeklindeki soru üzerine Güldal ”Kesinlikle öyle bir ÅŸey söz konusu deÄŸil. Bizim ülke olarak ithal edeceÄŸimiz belli baÅŸlı ürünler soya, kanola, mısır, pamuk ve pirinç. Bunların dışındaki ürünlerde zaten GDO çalışması söz konusu deÄŸil. Zaten ülkemize de giren ürünler bellidir” ÅŸeklinde konuÅŸtu.
Ahmet Güldal, pazardan, manavdan gönül rahatlığıyla alış veriÅŸ yapılabileceÄŸini söyleyerek, ”Onlarda hiçbir sorun yok. Zaten soya ve mısır yemlik olarak geliyor ve hayvan yemi olarak kullanılıyor. Ama tabi netice olarak havyan saÄŸlığı, insan saÄŸlığı, toplum saÄŸlığı, çevre saÄŸlığı bir bütündür. Yani o yemi yiyen hayvan bir gün insan beslenmesi için kullanılacaktır. Dolayısıyla sistem başından itibaren izlenmelidir ki, öyle yapılıyor” dedi.
KiÅŸisel olarak GDO’lu ürün tüketmek isteyip istemeyeceÄŸinin sorulması üzerine de Güldal, ”Hiç kimse tercih etmez. O noktada risk oranının iyi tespit edilmesi lazım. Ãœlkemizin bütün insanları iyi beslenmeye layıktır, bu nedenle Avrupa, dünya nasıl düşünüyorsa biz de insanımızı öyle düşünmek zorundayız. Bu yönetmelikle Avrupa müktesebatından daha ileri kriterler getirildi” diye konuÅŸtu. (AA)
