Anadolu Tarihi
Çatalhöyük, Güney Anadolu’da, 7500 MÖ yıllarina dayanan, çok geniÅŸ bir Cilali TaÅŸ ve Bakır devri yerleÅŸimidir. Muhtemelen, bugüne kadar bulunmuÅŸ en eski ve en geliÅŸmiÅŸ Cilali TaÅŸ Devri yerleÅŸim merkezidir.
Çatalhöyük, günümüz Konya Åžehri’nin güneybatısında, Hasan DaÄŸ’ın yaklaşık olarak 136 kilometre uzağında, Konya Ovası’na hakim buÄŸdaylik arazide bulunmaktadir.
Doğu yerleşimini, en son Cilali Taş Devri sirasında ovadan 20 metre yüksekliğe kadar ulaşan bir yerleşim birimi oluşturmaktadır. Ayrıca, batıya doğru da ufak bir yerleşim birimi ve birkaç yüz metre doğuya doğru da bir Bizans yerleşimi bulunmaktadır.
Tarih öncesi yerleÅŸim birimleri Gümüş Çağı’ndan önce terk edilmiÅŸtir. Bir zamanlar iki yerleÅŸim birimi arasında ÇarÅŸamba Nehri’nin bir kanalı akmaktadır, ve yerleÅŸim birimleri, ilk tarım zamanlarında elveriÅŸli sayılabilecek alüvyonlu toprak üzerine kurulmuÅŸtur.
ANADOLU MEDENÄ°YETLERÄ°
Anadolu’da kurulan uygarlıklar sırasıyla ÅŸunlardır:
1) Hititler, Frigler, Lidyalılar, Ä°yonlar, Urartular (M.Ö 2.bin – M.Ö. 600 yılları arasında)
2) Persler (M.Ö 543-333)
3) Ä°skender Ä°mparatorluÄŸu
4) Roma Ä°mparatorluÄŸu
5) Bizanslılar (395-1071)
6) Türkler (1071-….)
HATTÄ° UYGARLlÄžl (M.Ö. 2500 – 2000)
Hitit metinlerinde kalıntılarına rastladığımız Hatti dili kendine öz bir yapıya sahip olup, kendisi ile çağdaş olan dillerden hiç biriyle benzerlik göstermez.
Hattiler Mezopotamya etkileri taşımakla birlikte sanat ve genellikle maddi kültür yönünden güçlü bir özgünlük gösterirler. Din, töre, mitoloji ve sanat bakımından büyük bir varlık sergileyen Hattilerin etkileri Anadolu’da iki bin yıla yakın bir süre boyunca yaÅŸ**ıştır. Nitekim Anadolu M.Ö. 2500 – 700 tarihleri arasında bütün komÅŸuları tarafından hep Hatti ülkesi adı ile anılmıştır. Yine bu nedenle Indo-Avrupa kökenli Hititler de bütün tarihleri boyunca yazılı kaynaklarında Anadolu’yu Hatti Ãœlkesi olarak anmışlardır. Eski Testament’deki Cheta (Kheta) ile de Anadolu’da oturan halkın kastedildiÄŸi sonradan, bu yüzyılın basında BoÄŸazköy tabletlerinin keÅŸfinden ve okunmasından sonra anlaşıldı. Hatti ülkesi küçük beyliklerden oluÅŸmakta idi. Aynı zamanda en yüksek rahip sıfatını da taşıyan bu kralcıklar çok özgün sanat eserlerinin meydana gelmesini saÄŸlamışlardır. Alacahöyük, Horoztepe ve Mahmatlar gibi Kızılırmak kavsi içindeki bölgelerde bulunmuÅŸ olan bu eserler hayvan ÅŸeklindeki tanrıları; boÄŸalar fırtına tanrısını; geyikler onun karısı olan tanrı kadın VuruÅŸemu’yu; kral standartları ise evreni (Universium’u) tasvir etmektedirler. ÇoÄŸunlukla bir çift öküz boynuzu üstünde duran bu evren sembolü, Türkiye’de hâlâ yaÅŸayan bir masalın “Dünya bir öküzün boynuzları üzerinde durur ve öküz başını salladığında deprem olur” biçimindeki inancın kaynağı olmak gerektir.
TROİA II YERLEŞMESİ (M.Ö. 2500- 2000)
Orta tunç çağının Anadolu’daki ikinci büyük kültür merkezini yukarıda da SöylediÄŸimiz gibi Çanakkale’deki Troia 2 yerleÅŸmesi oluÅŸturmaktadır. Troia’yı ilk kazan Schliemann’ın burada bulduÄŸu ve yanlışlıkla Priamos’un hazinesi adını verdiÄŸi altından kaplar ve çeÅŸitli ziynet eÅŸyasından oluÅŸup, Berlin Müzesi’ne götürülmüş olan eÅŸsiz eserler ne yazık ki II. Dünya Savaşı’nda ortadan yok olmuÅŸlardır. Bugün bu ünlü hazineden sadece Ä°stanbul Müzesinde küçük fakat çok önemli bir bölüm kalmıştır. Ancak yitirilen altın kapların çok güzel galvanize kopyaları mevcuttur.
H. Schliemann yaptığı kazılar sırasında Troia II ‘yi büyük ölçüde tahrip etmiÅŸ olmakla birlikte bugün kazı yerinde bu yerleÅŸmenin giriÅŸ rampası ve kent duvarı ile büyük megaronların bir bölümü ayakta durmaktadır.
HATTÄ° – HÄ°TÄ°T BEYLÄ°KLER DÖNEMÄ° (M.Ö 2000 – 1750)
M.Ö. üçüncü binin sonlarında Kuzey Avrupa’dan sıcak ülkelere doÄŸru olagelen Indoavrupalı kavimlerin büyük göçü sırasında aynı kökten olan Hititler, Kafkasya üzerinden Anadolu’ya geldiler. Ancak Hitit kabilelerinin bu göçü, istiladan çok sızma yolu ile geliÅŸti. O dönemlerde Hatti beyliklerinin egemenliÄŸinde olan Anadolu’da M.Ö. 2. binin ilk çeyreÄŸinde Indoavrupalı kökenli beyliklerin de birdenbire yer aldığını görüyoruz. Giderek Hitit beylikleri çoÄŸalmış ve böylece 1750 sıralarında Anadolu dışardan gelen Hititlerin eline geçerek Hitit Devleti kurulmuÅŸtur.
Troia 6 Uygarlığı (M.Ö. 1800 – 1275)
Hitit büyük krallığı ile çaÄŸdaÅŸ ve üstün düzeyde bir krallık da Çanakkale’de Troia 6 uygarlığını geliÅŸtirmiÅŸtir. Myken’lerle akraba olan bu kavmin meydana getirdiÄŸi yerleÅŸme Homeros’un Ilias destanına sahne olan Ilion kentdir. Troia 6′nın kent duvarı ve megaronları çok iyi korunmuÅŸ olup, Türkiye’nin en deÄŸerli ziyaret yerlerinden birini oluÅŸtururlar. Troia kazılarında bulunan önemli keramik eserler Ä°stanbul Arkeoloji Müzelesi’nde sergilenmektedir.
“Ege Göçü” ve Balkan halklarının Anadolu’yu istilası ( MÖ 1200)
MÖ 1200 tarihlerinde olagelen büyük “Ege Göçü” sonu Balkanlardan gelen Indoavrupalı kavimler önce Troia 6′yı sonra HattuÅŸa’yı tahrib ederek bu iki özgün kültürlü devletin ortadan kalkmalarına neden olmuÅŸlardır. M.Ö. 1200 den sonra yazı da kullanılmaktan çıkmış, Anadolu bölge bölge 300-400 yıl boyunca kültürden yoksun fakir bir seviyeye düşmüştür. Troia 7b1 bölümde de bulunan elle yapılmış kaba keramikle Troia 7b2′de ele geçen Buckelkeramik söz konusu Balkan kavimlerine ait olup Ä°stanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.
KARYA & LÄ°KYA UYGARLIKLARI (M.Ö 700 – 300)
Lidyalılar gibi Karya ve Likyalılar da büyük ölçüde eski Anadolu dillerinden unsurlar taşıyan ancak Hint Avrupalı olan bir lehçe konuÅŸuyorlardı. Karyalılar hakkındaki bilgimiz çok azdır. Buna karşılık Likyalıların Güney Batı Anadolu’da saÄŸlam olarak ayakta duran fevkalade güzellikteki kaya mezarları, Türkiye’nin en göz alıcı anıtları arasında yer alırlar.
Kaynak : tr.wikipedia.org / bilgidunyasi.net
